Aristotel, Forobiy va Kant ontologiyasida kategoriyalarning tasnifi
Across
- 2. «Kitob al-ma’qulot» asarida kategoriyalarni javhar va araz tizimida sharhlagan Sharq mutafakkiri.
- 3. Ikki narsa yoki hodisa o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlikni bildiruvchi kategoriya.
- 6. Forobiy ontologiyasida mustaqil mavjud bo‘luvchi mohiyat, substansiyaning arabcha falsafiy atamasi.
- 8. Borliq shakllarini ilk bor 10 ta kategoriyaga ajratib tasniflagan qadimgi yunon mutafakkiri.
- 9. Har uchala mutafakkir tasnifida mavjud bo‘lgan, narsaning muhim belgisini bildiruvchi kategoriya (Forobiyda «kayf»).
- 10. Kant falsafasida inson hissiyoti va idrokiga ko‘rinadigan hodisalar dunyosi.
- 11. Moddiy narsalarning joylashish o‘rnini ifodalovchi ontologik kategoriya (Forobiyda «ayn»).
- 12. Hodisalarning davomiyligi va ketma-ketligini bildiruvchi vaqt kategoriyasi (Forobiyda «mato»).
- 14. Narsalarning hajmi, soni va o‘lchamini ifodalovchi kategoriya (Forobiy tizimida «kam»).
- 16. Forobiy tasnifidagi to‘qqizta o‘zgaruvchan belgi va xususiyatlarning umumiy falsafiy nomi.
- 17. Nisbat (aloqa) kategoriyasining Forobiy «Kitob al-ma’qulot» asaridagi rasmiy atamasi.
- 19. Borliq va bilishning eng umumiy, fundamental xususiyatlarini ifodalovchi oliy tushuncha.
Down
- 1. Aristotel falsafiy maktabi an’analarini davom ettirgan va Forobiy mansub bo‘lgan falsafiy yo‘nalish.
- 4. Boshqa biror narsaga tayanmasdan mustaqil mavjud bo‘luvchi birlamchi asos (Aristoteldagi «ousia»).
- 5. Mustaqil mavjud bo‘la olmaydigan, faqat substansiya orqali namoyon bo‘luvchi o‘zgaruvchan belgi.
- 7. Kategoriyalarni inson idrokining 12 ta sof aprior tushunchasi sifatida tasniflagan nemis faylasufi.
- 11. Kant kategoriyalar jadvalidagi imkoniyat, mavjudlik va zaruriyatni birlashtiruvchi to‘rtinchi guruh.
- 13. Kant ontologiyasida inson tafakkuri bevosita bila olmaydigan «narsa o‘zida» mohiyati.
- 15. Borliq, uning tuzilishi va eng umumiy qonuniyatlari haqidagi falsafiy ta’limot.
- 18. Kant ta’limotida tajribadan oldin mavjud bo‘lgan tug‘ma bilish shakllariga nisbatan qo‘llaniladigan atama.