Across
- 3. Wij kennen de uitspraak ‘iets in petto hebben’. Het woord petto komt van het Latijnse ‘pectus’. Wat betekent dat?
- 4. Wij kunnen zeggen dat iets een ‘deceptie’ is (Engels: deception, Frans: déception). Allemaal van het Latijnse werkwoord ‘decipere’. Een deceptie betekent dus ‘teleurstelling’ of ‘…’.
- 5. Jullie leren het werkwoord ‘iubere’ en het zelfstandig naamwoord ‘iussum’. De betekenissen lijken op elkaar. Wat is de perfectumstam van ‘iubere’?
- 6. Als je deze puzzel helemaal goed hebt is je werk ‘feil-loos’ (zonder fouten). Dit komt van het Latijnse ‘fallere’. Wat betekent dat?
- 10. Zowel ons woord ‘prooi’ als ons woord ‘prijs’ zijn afgeleid van het Latijnse praeda. Wat betekent dat?
- 11. Welk Latijns werkwoord zoeken we? In het Nederlands kennen we ‘monster’ (iemand waarvoor gewaarschuwd moet worden), ‘monitor/mentor’ (iemand die waarschuwt) en ‘demonstreren’ (aantonen).
- 15. Ooit, lang geleden, leerden jullie een riedeltje om zes voorzetsels te onthouden met de ablativus ( ……….., die gaan met ablativus mee!’) Welke zes zijn dat ook alweer?
- 17. Wij kennen in het Nederlands pro-duceren, re-duceren, een con-ducteur, een aqua-duct en een via-duct. De betekenissen komen allemaal van toevoegingen aan het Latijnse werkwoord ducere. Wat betekent dat?
- 19. Het Latijnse ‘com-munis’ komt van com-munus (lett. samen/gemeenschappelijke ….). Het Nederlandse ‘immuniteit’ (in-munus) betekent dat je bent ‘vrijgesteld van …). Beide komt van het Latijnse munus, meervoud munera. Wat betekent ‘munus’?
- 20. In het Latijn werd de ‘u’ vroeger uitgesproken als een ‘w’. Het woord ‘verus’ lijkt dan heel erg op de betekenis in het Nederlands. Wat betekent het?
- 21. De Latijnse werkwoorden ‘accepere’, ‘excipere’ en ‘capere’ hebben dezelfde perfectumstam, namelijk ‘cepi’. Wat betekent ‘cepi’?
Down
- 1. Het Latijnse interea is een samenvoeging van de woorden inter + ea (dit). Zo is antea ook een samenvoeging van ante + ea. Wat betekent interea?
- 2. Wist je dat ‘hodie’ eigenlijk hoc + die (abl. van dies) is? Wat betekent hodie?
- 7. De Latijnse uitspraak in animo habere betekent ‘van plan zijn’, maar is ook letterlijk te vertalen. Wat betekent het letterlijk? (‘in de ……’)
- 8. Als je een sprookje zou vertalen naar het Latijn zou dat altijd beginnen met ‘Erat olim….’. Wat betekent olim?
- 9. Als je in het Nederlands de aandacht ergens voor wil vragen kan je een ‘petitie’ starten. Je vraagt dan andere mensen om jouw ideeën te steunen. Van welk Latijns werkwoord is het woord ‘petitie’ afkomstig?
- 12. Het Latijnse woord inimicus is eigenlijk in-amicus. ‘in’ is ontkennend, ‘niet’. Wat betekent inimicus/in-amicus dan letterlijk?
- 13. Het Latijnse postquam is letterlijk te vertalen door de betekenissen van post + quam (acc. ev.vrl. van qui) samen te voegen. Wat betekent postquam?
- 14. Het werkwoord effugere is eigenlijk ex-fugere (weg-…). Wanneer het werkwoord ‘fugere’ een lijdend voorwerp (acc.) bij zich heeft betekent het….?
- 16. Als je in het Nederlands ‘zat’ bent, heb je (te)veel gedrinken of gegeten. M.a.w. : je hebt wel genoeg gehad. Van welk Latijns woord (les 21A) komen onze woorden ‘zat’ en ‘verzadigd’?
- 18. Van het Latijnse woord res kennen wij vele varianten: re-publiek (de publieke …), ad rem (een persoon spreekt letterlijk tot de …), rebus (door middel van ….) en realiseren (omzetten in…). Wat betekent het Latijnse woord res?