Aristotel, Forobiy va Kant ontologiyasida kategoriyalarning tasnifi

12345678910111213141516171819
Across
  1. 2. «Kitob al-ma’qulot» asarida kategoriyalarni javhar va araz tizimida sharhlagan Sharq mutafakkiri.
  2. 3. Ikki narsa yoki hodisa o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlikni bildiruvchi kategoriya.
  3. 6. Forobiy ontologiyasida mustaqil mavjud bo‘luvchi mohiyat, substansiyaning arabcha falsafiy atamasi.
  4. 8. Borliq shakllarini ilk bor 10 ta kategoriyaga ajratib tasniflagan qadimgi yunon mutafakkiri.
  5. 9. Har uchala mutafakkir tasnifida mavjud bo‘lgan, narsaning muhim belgisini bildiruvchi kategoriya (Forobiyda «kayf»).
  6. 10. Kant falsafasida inson hissiyoti va idrokiga ko‘rinadigan hodisalar dunyosi.
  7. 11. Moddiy narsalarning joylashish o‘rnini ifodalovchi ontologik kategoriya (Forobiyda «ayn»).
  8. 12. Hodisalarning davomiyligi va ketma-ketligini bildiruvchi vaqt kategoriyasi (Forobiyda «mato»).
  9. 14. Narsalarning hajmi, soni va o‘lchamini ifodalovchi kategoriya (Forobiy tizimida «kam»).
  10. 16. Forobiy tasnifidagi to‘qqizta o‘zgaruvchan belgi va xususiyatlarning umumiy falsafiy nomi.
  11. 17. Nisbat (aloqa) kategoriyasining Forobiy «Kitob al-ma’qulot» asaridagi rasmiy atamasi.
  12. 19. Borliq va bilishning eng umumiy, fundamental xususiyatlarini ifodalovchi oliy tushuncha.
Down
  1. 1. Aristotel falsafiy maktabi an’analarini davom ettirgan va Forobiy mansub bo‘lgan falsafiy yo‘nalish.
  2. 4. Boshqa biror narsaga tayanmasdan mustaqil mavjud bo‘luvchi birlamchi asos (Aristoteldagi «ousia»).
  3. 5. Mustaqil mavjud bo‘la olmaydigan, faqat substansiya orqali namoyon bo‘luvchi o‘zgaruvchan belgi.
  4. 7. Kategoriyalarni inson idrokining 12 ta sof aprior tushunchasi sifatida tasniflagan nemis faylasufi.
  5. 11. Kant kategoriyalar jadvalidagi imkoniyat, mavjudlik va zaruriyatni birlashtiruvchi to‘rtinchi guruh.
  6. 13. Kant ontologiyasida inson tafakkuri bevosita bila olmaydigan «narsa o‘zida» mohiyati.
  7. 15. Borliq, uning tuzilishi va eng umumiy qonuniyatlari haqidagi falsafiy ta’limot.
  8. 18. Kant ta’limotida tajribadan oldin mavjud bo‘lgan tug‘ma bilish shakllariga nisbatan qo‘llaniladigan atama.